AMSTERDAM - Recent verschenen er mediaberichten over de civiele zaak die de familie van de kroongetuige in het strafproces Marengo (Nabil B.) tegen de Staat heeft aangespannen en waarin de rechtbank Den Haag in januari uitspraak deed en die vandaag is gepubliceerd.

Allereerst stelt het OM voorop dat hetgeen de familie van de kroongetuige in de strafzaak Marengo heeft meegemaakt afschuwelijk is. De beveiligingsmaatregelen ten gevolge van de ernstige dreiging jegens hen hebben een enorme impact op hun leven. Er zijn ook fouten gemaakt door het OM. Dit is door het OM reeds in 2023 erkend.

Waar gaat de zaak over?

De civiele zaak ziet kort samengevat op de aansprakelijkstelling voor de schade die de familie heeft geleden als gevolg van de met Nabil B. gesloten kroongetuigedeal. Ook zag de aansprakelijkheidstelling op de manier waarop het OM invulling heeft gegeven aan haar verantwoordelijkheid om de familie van de kroongetuige te beschermen tegen de dreiging vanuit het crimineel samenwerkingsverband van Ridouan T.

In januari 2026 heeft de rechtbank vonnis gewezen in deze zaak. In de vandaag gepubliceerde uitspraak heeft de rechtbank de vorderingen van de familie deels toegewezen en deels afgewezen. De rechtbank oordeelde dat de Staat onrechtmatig heeft gehandeld jegens de familie door onvoldoende beveiligingsmaatregelen te treffen voorafgaand aan de bekendmaking van de kroongetuigendeal. De familie heeft daarom recht op vergoeding van de schade die zij als gevolg hiervan hebben geleden. De rechtbank heeft echter geoordeeld dat het niet aannemelijk is geworden dat de familie meer schade heeft geleden dan de Staat al heeft vergoed.

De rechtbank heeft niet kunnen vaststellen dat de Staat onvoldoende beveiligingsmaatregelen heeft getroffen nadat de deal bekend was geworden. De rechtbank is ook niet meegegaan in het standpunt van de familie dat de Staat onrechtmatig heeft gehandeld door het sluiten van de kroongetuigedeal. Dit is in lijn met een eerdere uitspraak van de strafrechter in de zaak Marengo. Het ging hier om een uiterst gewelddadig crimineel samenwerkingsverband, met een golf van liquidaties tot gevolg, inclusief vergismoorden. De verklaringen van de kroongetuige boden, volgens de rechter, een mogelijkheid om hieraan een halt toe te roepen en de daders van de liquidaties te vervolgen.

Nu de familie tegen het vonnis hoger beroep heeft ingesteld, is het vonnis nog niet onherroepelijk.

OM heeft lessen getrokken

Begin 2023 bracht de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) haar kritische rapport uit. Daaruit kwam onder meer naar voren dat ingrijpende maatregelen nodig waren om bewaken en beveiligen te versterken. Dit ter voorkoming van herhaling van gemaakte fouten. Het OM heeft de conclusies van het rapport onderschreven en heeft sinds die tijd hard gewerkt aan de implementatie van de aanbevelingen. Zo is het in maart 2023 gestart met het programma ‘Versterking bewaken en beveiligen OM’. Binnen dat programma zijn – op basis van de aanbevelingen uit het OVV-rapport – de werkwijzen over de bescherming van kroongetuigen en hun omgeving grondig herzien. Concreet betekent dit dat er geen kroongetuigentraject gestart wordt als de veiligheidsrisico’s voor een potentiële kroongetuige (en zijn omgeving) worden ingeschat als te groot. Veiligheid staat nu voorop bij de afweging om een nieuwe kroongetuige in te zetten.

Naast de genomen verbetermaatregelen heeft de minister van justitie en veiligheid in 2023 besloten tot een stelselherziening. In dat nieuwe stelsel beveiligen van personen ligt het gezag voor het beveiligen van personen tegen wie een ernstige dreiging is gericht definitief bij de NCTV. Het OM blijft wel verantwoordelijk voor de veiligheid van personen die niet zijn opgenomen in het stelsel beveiligen van personen.