Toen Priscilla via HartslagNu werd opgeroepen voor een reanimatie, ging er kostbare tijd verloren met het ophalen van de dichtstbijzijnde AED. "Dit moet anders," dacht ze. Binnen zes dagen had ze met een inzamelingsactie genoeg geld bij elkaar voor een eigen apparaat in haar straat. Haar verhaal staat niet op zichzelf: door het hele land, en net zo goed in Utrechtse wijken als Zuilen, Overvecht of Lombok, nemen bewoners zelf het initiatief om hun buurt hartveilig te maken.

Dat is geen overbodige luxe. In Nederland krijgen jaarlijks zo'n 8.000 tot 10.000 mensen buiten het ziekenhuis een hartstilstand, vaak gewoon thuis. De overlevingskans daalt met ongeveer tien procent voor elke minuut die verstrijkt zonder hulp. Wordt er binnen zes minuten gereanimeerd én een AED gebruikt, dan loopt die kans op tot vijftig à zeventig procent. Het probleem: in woonwijken hangt lang niet altijd een apparaat op loopafstand, terwijl een ambulance er juist daar wat langer over doet.

Waarom de wijk het verschil maakt

Het idee achter de 6-minutenzone is simpel: overal moet binnen zes minuten een werkende AED te gebruiken zijn. Praktisch komt dat neer op een apparaat binnen ongeveer anderhalve minuut loopafstand, zodat een buurtbewoner hem kan pakken en inzetten nog vóór de hulpdiensten arriveren. In het centrum van Utrecht zijn aardig wat AED's, maar in rustigere straten en in de avond- en nachturen is die dekking veel dunner. Een buurt-AED vult precies dat gat.

Van idee naar werkende AED in de straat

Een buurtinitiatief opzetten klinkt groot, maar valt in de praktijk uiteen in een paar overzichtelijke stappen.

  1. Zoek draagvlak.

    Begin met polsen of buren meedoen. Een paar enthousiaste mensen die het trekken, een appgroep of een praatje tijdens een straatbarbecue: vaak is er meer animo dan gedacht, zeker als er ouderen in de straat wonen.

  1. Regel de financiering.

    Wie samen een AED in de buurt wil plaatsen, hoeft dat niet alleen te betalen. Een inzamel pakket met flyers en een intekenlijst helpt om snel donateurs te werven, en via crowdfunding is het bedrag soms binnen een week rond. Een compleet AED-buurtpakket, inclusief beschermende buitenkast, is er vanaf zo'n 1.788 euro. Liever spreiden? Dan kan een buurt ook kiezen voor leasen, vanaf ongeveer 24 euro per maand, waarbij aanschaf en onderhoud in één vast bedrag zitten.

  1. Vraag subsidie aan.

    Veel gemeenten willen meer openbaar bereikbare AED's en stellen daar geld voor beschikbaar. Het loont dus om subsidie via je gemeente aan te vragen, zeker als de AED 24 uur per dag toegankelijk is in de openbare. Voor de aanvraag is meestal een offerte of prijsopgave nodig.

  1. Kies de juiste plek en kast.

    Een buiten-AED hoort in een verwarmde, geventileerde buitenkast, want extreme kou of hitte kan het apparaat onbruikbaar maken. Hang hem centraal en goed zichtbaar, en gebruik een cijferslot in plaats van een gewoon hangslot, de code geef je door aan HartslagNu, zodat de AED bij nood snel bereikbaar is maar wel beschermd blijft.

  1. Meld de AED aan.

    Registreer het apparaat bij HartslagNu, het landelijke oproepsysteem. Pas daarna krijgen burgerhulpverleners in de buurt bij een 112-melding een seintje met de locatie. Een AED die niet is aangemeld, blijft voor het netwerk onzichtbaar.

En als het misgaat?

De drempel om te helpen ligt lager dan veel mensen denken. Een AED is gemaakt voor gebruik door iedereen en praat je met gesproken aanwijzingen stap voor stap door de reanimatie heen. Iedereen mag het apparaat bedienen, ook zonder cursus, en wie te goeder trouw helpt is wettelijk beschermd, ook als er onbedoeld iets misgaat. Wordt de AED ingezet, dan kunnen de kosten voor nieuwe elektroden vaak worden gedeclareerd bij de Regionale Ambulancevoorziening. Een reanimatietraining in de buurt is niet verplicht, maar geeft buren wel het zelfvertrouwen om daadwerkelijk te handelen op het moment dat het telt.

Een AED aan de muur is uiteindelijk meer dan techniek: het is de afspraak dat je er voor elkaar bent. Voor Utrechtse straten die hun buurt veiliger willen maken, begint dat met één gesprek tussen buren, en de ontdekking dat een hartveilige wijk dichterbij is dan je denkt.